A Different View on design

gilfun.ir/

مقاله کامل در مورد جرم های هنری

پست شماره 7157
13:30 , چهارشنبه 28 تير 1396

مقاله کامل در مورد جرم های هنری

مقاله کامل در مورد جرم های هنری

جرم های هنری در ایران,

 

کلیات:

حمایت از مالکیت ادبی و هنری در گسترۀ فرهنگی ایران زمین به طور اعم و در عرصۀ نشر دانشگاهی به طور اخص از مهم‌ترین مسائلی است که صاحبان آراء و اندیشه، ناشران و مسئولان فرهنگی و در طیف گسترده و کلی پدید آورندگان همه گونه آثار فرهنگی و هنری باید به آن بپردازند این مسأله مهم که اینک چالش بزرگ را در مبادلات  جهانی پدید آورده ناگزیر باید در ایران با رهیافتی علمی سازمان پذیرد. حقوق مالکیت ادبی و هنری در عرصه‌های نشر، رسانه‌های گروهی مانند رادیو و تلویزیون، نرم‌افزارهای کامپیوتری و غیره که نقش تأثیرگذار آنها در تحولات اجتماعی جوامع حرکت‌آفرینی و رشد و توسعه پایدار اقتصادی اجتماعی آن‌ها انکارناپذیر است یکی از شعب مهم مالکیت فکری به شمار می‌رود. از نظر تاریخی نیاز به وضع قوانین در دفاع از حقوق مالکیت ادبی به پیدایش صنعت چاپ در اواخر قرن پانزدهم میلادی باز می‌گردد. این صنعت که از همان اوان پیدایش اهمیت خود را در ترویج و توسعه علمی جامعه بشری نشان داد امکان سوء‌استفادۀ وسیع ناشران و چاپخانه‌داران را از آثار پدیدآورندگان نیز فراهم آورد در سده‌های 16 و 17 و با طلوع جنبش اصلاح مذهب و اندیشه‌های حاکم در عصر رنسانس تکیۀ این نهضت‌ها بر حقوق و آزادی‌های فردی و اعتراض‌های سرسختانۀ نویسندگان و هنرمندان دولت‌ها را بر آن داشت که حقوق پدیدآورندگان  را در جنبه‌های مادی و معنوی به رسمیت بشناسند و آن را در قوانین موضوعۀ خود بگنجانند این حقوق پس از تثبیت در داخل مرزها به واسطۀ داد و ستد بین کشورها و تأکید صاحبان آثار ادبی و هنری به حفظ حقوق خود در کشورهای دیگر ابتدا در فرآیند معاملات متقابل کشورها و سپس در قراردادهای چند جانبه و جهانی بسط و تکامل یافت. امروز دیگر حتی مسألۀ زبان اصلی آثار ادبی و هنری نیز مانعی برای استفاده از آنها در خارج از مرزهای جغرافیایی آن زبان به شمار نمی‌آید. چه این مشکل در مورد آثار مکتوب از طریق ترجمه و احتمالاً در آینده نزدیک به وسیلۀ کامپیوترهای مترجم و در مورد فیلم‌های سینمایی از راه زیرنویس و دوبلاژ قابل چاره‌جویی است. مشکل حفظ حقوق مالکیت فکری بعضی از آثار و محصولات جدید مانند نرم‌افزارهای رایانه‌ای طراحی‌های صنعتی و نظایر آن‌ها نیز در خور ذکر و تأمل است. مؤلفان و مصنفان و هنرمندان پی‌افکنان و طلیعه‌داران فرهنگ و تمدن بشری‌اند اگر آثار گرانسنگ اندیشمندان و متفکران جامعه از تعرض مصون نماند و پدید آورندگان به حمایت مؤثر و قوی دولت‌ها از آثار خود دلگرم نباشند بدون تردید استقلال اقتصادی، علمی، فنی و فرهنگی ملت‌ها دستخوش تزلزل خواهد شد.

 

گفتار اول: حقوق مالکیت فکری

مبحث نخست: مالکیت فکری چیست؟

مالکیت فکری، به طور کلی، یعنی مالکیت ناشی از فعالیت‌ها و تراوشهای فکری در زمینه‌های صنعتی و تجاری، علمی، ادبی و هنری کشورها، برای حمایت از مالکیت فکری، دو دلیل مهم دارند، یکی، دادن وجهۀ قانونی به حقوق مادی (اقتصادی) و معنوی پدیدآورندگان در مورد آثارشان و حقوق جامعه در دستیابی به آن آثار دوم، بالا بردن زمینۀ خلاقیت و پخش و انتشار نتایج حاصل از آن و حمایت از تجارتی منصفانه که می‌تواند به توسعۀ اجتماعی و اقتصادی ]و فرهنگی[ کمک نماید. مالکیت فکری خود به دو شاخۀ عمده تقسیم می‌شود که عبارتند از:

1-  مالکیت صنعتی، که اختراعات طرح‌های صنعتی، علائم و نام‌های تجاری، مدارهای یکپارچه، نشان‌های مبدأ جغرافیایی را در بر می‌گیرد.

2-  مالکیت ادبی و هنری (حق مؤلف = کپی رایت)، که آثار ادبی همچون: رمان، شعر، فیلم، نمایش، آثار موسیقی، آثار هنری همچون: طراحی، نقاشی، عکاسی و مجسمه‌سازی و طرح‌ها (نقشه‌های) معماری را شامل می‌شود و حقوق مرتبط با این نوع مالکیت شامل اجراهایی که توسط هنرمندان صورت می‌گیرد، تولیدات ضبط کنندگان صدا و پخش‌کنندگان عمومی برنامه‌های رادیویی و تلویزیونی.

 

مبحث دوم: حقوق مالکیت فکری چیست و چه نقشی دارد؟

حقوق مالکیت فکری همانند هر حق مالکیت دیگری اجازۀ بهره‌برداری از اثر یا سرمایه‌گذاری در مورد آن را به پدید‌آورنده یا مالک اختراع به ثبت رسیده، علائم تجاری و کپی رایت می‌دهد. به عبارتی دیگر، حقوق مالکیت فکری از راه اعطاء حقوقی مشخص و محدود به زمان معین، جهت کنترل نحوۀ استفاده از کالاها و خدمات فکری، از تولیدکنندگان این آثار حمایت به عمل می‌آورد. حقوق اعطایی به پدید آورنده و صاحبان آثار دو گونه است که عبارتند از:  
1- حق مادی
                      2- حق معنوی

از خصوصیات «حق مادی» اثر به طور خلاصه، قابل انتقال بودن آن به غیر و محدود بودن آن در زمان است، برای نمونه همچنانکه در قوانین بیشتر کشورها آمده است، مخترع از حق مادی اختراع خود معمولاً تا 20 سال می‌تواند بهره‌مند شود و بعد از انقضاء این مدت، اثر وارد حوزۀ عمومی شده و هر شخص حقیقی یا حقوقی‌ای می‌تواند از حقوق مادی آن استفاده کند و از خصوصیات «حق معنوی» غیر قابل انتقال بودن به دلیل آمیختگی این حق با شخصیت و سلیقۀ منحصر به فرد پدید آورنده و همین طور عدم محدودیت آن در زمان است. یعنی این حق حتّی بعد از فوت پدید آورنده نیز هرگز متوقف و از او جدا نمی‌شود برای مثال کتاب «شاهنامه» گرچه حقوق مادی آن در حال حاضر وارد حوزۀ عمومی شده است، ولی هرگز نمی‌توان جدا شدن این اثر نفیس را از حکیم «ابوالقاسم فردوسی» تصوّر نمود و هیچ کس نیز نمی‌تواند در ماهیت موضوعات بیان شده در آن موضوعات و مطالب خود را وارد کرده و به نحوی شخصیت خود را در شاهنامه دخیل نماید، مگر در صورتی که موضوعات وارد شده قابل تفکیک و مثلاً به صورت زیرنویس آمده باشد. این حقوق، در مادۀ 127 اعلامیۀ جهانی حقوق بشر مختصراً شرح داده شده است که بیانگر برخوردار شدن از حمایت منافع مادی و معنوی ناشی ازمالکیت محصولات ادبی، علمی و هنری می‌باشد[1].

گفتار دوم: پیشینه تاریخی حمایت از حقوق مالکیت فکری

حمایت از حقوق مالکیت ادبی و هنری در ایران

حمایت از حق مؤلف گر چه سابقه زیادی (بیش از دو قرن) در کشورهای اروپایی و آمریکایی داشته است ولی تا سال 1348 یعنی سالی که قانون حمایت از حقوق مؤلفان و مصنّفان و هنرمندان به تصویب رسید، در ایران قانون جامع و مناسبی برای حمایت از مالکیت ادبی و هنری وجود نداشت وحق مؤلف تا سال 1348 توسط مواد 245 تا 248 از فصل یازدهم مبحث دسیسه و تقلب در کسب و تجارت مربوط به قانون جزای عمومی سال 1310 حمایت می‌شد. در این مواد مجازاتی برای تألیف تقلبی، اقتباس غیرمجاز، انتشار غیر قانونی تألیف و به فروش رسانیدن یا در دسترس گذاردن این قبیل تألیفات تعیین شده بود. به دنبال این موارد و گسترش ارتباطات فرهنگی و لزوم حمایت از حق مؤلف در سال 1334 طرحی در 9 ماده و 2 تبصره بوسیله 22 تن از نمایندگان مجلس شورای ملی تقدیم مجلس شد که این طرح به دلایلی پس از طرح در جلسه علنی به کمیسیون فرهنگ ارجاع و در همان کمیسیون مختومه شد. دو سال بعد یعنی در سال 1336، دولت لایحه قانونی موسوم به «تألیف و ترجمه» مشتمل بر 16 ماده و 3 تبصره به مجلس سنا تقدیم کرد که این بار نیز به نتیجه‌ای نینجامید. به همین صورت لایحۀ قانونی حفظ حقوق مؤلف اواخر بهمن سال 1338 و طرح مالکیت ادبی و هنری سال 1342 نیز به سرنوشت نمونه‌های قبلی دچار شدند. در سال 1346 وزارت فرهنگ و هنر (فرهنگ و ارشاد اسلامی فعلی) «لایحه حمایت از حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان» را در 33 ماده و 3 تبصره تهیه و پس از بررسی حزب ایران نوین در آبان ماه 1347 به مجلس تقدیم کرد این لایحه در تاریخ یازدهم دی ماه 1348 به عنوان نخستین قانون مستقل در زمینه حمایت از حق مؤلف (حمایت از حقوق مالکیت ادبی و هنری) به تصویب مجلس شورای ملی رسید.

و به موجب ماده 33 این قانون، مواد 245 تا 248 قانون جزای عمومی 1310 نسخ شد. آئین‌نامه اجرایی مادۀ 21 این قانون نیز در تاریخ 4 دی ماه 1350 به تصویب هیات وزیران رسید و در سال 1379 مورد بازنگری قرار گرفت در سال 1351 به دنبال قانون فوق‌الذکر و در جهت پاسخ به اعتراض برخی گروههای ذی‌نفع به ویژه مترجمان «لایحه ترجمه و تکثیر کتب و نشریات و آثار صوتی» مشتمل بر 12 ماده به مجلس ارائه و در سال 1352 به تصویب رسیده و قانون سال 1348 را تکمیل نمود. در سال 1371 وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی آن زمان، دکتر لاریجانی در نامه‌ای خطاب به رییس قوۀ قضائیه با اظهار اینکه قوانین و مقررات مصوب، حقوق ناشرین و مؤلفان و مترجمان را محترم شمرده است ولی برخی از محاکم بدون توجه به این قوانین با متخلفین برخورد نمی نمایند، خواستار دستور لازم در جهت رعایت حق نشر، حق تالیف و حق نمایش فیلمهای سینمایی و آثار سمعی و بصری  شد و آیت الله یزدی رئیس قوه قضائیه « قانون حمایت از حقوق مولفان و مصنفان و هنرمندان مصوب 1348« و نیز « قانون ترجمه و تکثیر کتب و نشریات و آثار صوتی» و هر قانونی که چنین حقی را حمایت نماید را معتبر و لازم‌الرعایه دانست از آنجا که در دو قانون مورد اشاره حمایت از نرم‌افزارهای رایانه‌ای موردنظر واقع نشده بود و از این جهت قوانین ایران ناقص می‌نمود، در دی ماه 1379 «قانون حمایت از پدیدآورندگان نرم‌افزارهای رایانه‌ای» مشتمل بر 17 ماده به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید با تصویب این قانون، حوزۀ حمایت ملی از مالکیت فکری در ایران گسترش یافت و ضمانت اجرای مدنی و کیفری برای نقص حقوق پدیدآورندگان این آثار مقرر گردید[2].

 

گفتار سوم: آثار و اشخاص مورد حمایت

مبحث نخست: ویژگیها و شرایط اثر برای برخورداری از حمایت قانونی

الف) محسوس بودن شکل اثر:

مسلماً افکار و اندیشه‌ها تا زمانی که از حالت یک امر ذهنی خارج نگردیده و در قالب یک امر عینی تجسم نیابند قابل حمایت نبوده و اساساً حمایت از اندیشه‌ای که در عالم خارج بروز و ظهور نیافته باشد بی‌معناست. این بروز و ظهور در هر یک از آفرینه‌های فکری به گونه‌ای است: به طور مثال یک اثر ادبی به صورت الفاظ و جمله‌های هدفمند و معنی‌دار، یک اثر موسیقی در شکل نُتهای موزون و یک اثر هنری در قالب اشکال، رنگها، خطوط و ...تجلی می‌یابد.

ب) اصیل بودن اثر:

اگر چه در ظاهر امر بین «اصیل بودن اثر» که به معنای نتیجۀ فکر پدید آورنده به تنهایی و به تمامی بودن و «ابتکاری بودن اثر» که به معنای نو بودن و سابقه نداشتن اثر است تفاوتهایی به نظر می‌آید. لیکن برخی از استادان علم حقوق این دو را در یک معنا بکار برده‌اند. استاد دکتر سید حسین صفایی در این باره چنین نوشته‌اند. اثری قابل حمایت است که اصیل (Original) و به بیان دیگر ابتکاری باشد قانونگذار ایران در مواد 1 و 2 قانون حمایت حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان با بکار بردن کلمۀ ابتکار و ابداع در جملات مختلف به این شرط اشاره کرده است.

 

 

پ) چاپ یا پخش یا نشر یا اجرا برای نخستین بار در ایران:

ماده 22 قانون حمایت حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان چنین اشعار می‌دارد: حقوق مادی پدید‌آورنده موقعی از حمایت این قانون برخوردار خواهد بود که اثر برای نخستین بار در ایران چاپ یا پخش یا نشر یا اجرا شده باشد و قبلاً در هیچ کشوری چاپ یا نشر یا پخش و یا اجرا نشده باشد مطابق این ماده حق مادی اثر یک ایرانی که برای نخستین بار در کشوری غیر از ایران چاپ یا نشر یا عرضه شده باشد از نظر این قانون قابل حمایت نخواهد بود همچنین اثر یک تبعۀ بیگانه که برای نخستین بار در خارج ایران  چاپ یا نشر و یا عرضه شده، چاپ و نشر و عرضۀ مجدد آن در ایران بی‌اشکال بوده و از حق مادی اثر خود در ایران بهره‌ای نخواهد برد با توجه به این نقیصه و اعتراضهای کشورهای خارجی تصویب قانون ترجمه و تکثیر کتب و نشریات و آثار صوتی تا حدودی به این مشکل پاسخ داد و برخورداری بیگانگان از حق مادی را منوط به وجود عهدنامه یا معامله متقابل نموده (ماده 6 قانون مصوب 52).

ت) مالیت داشتن اثر

معیار مالیت داشتن یک اثر از نظر قانونی تنها به قابلیت مبادله و ارزش اقتصادی آن محدود نمی‌شود بلکه نقش عرف و مطابقت با نظم عمومی و اخلاق حسنه نیز باید مورد نظر قرار گیرد به ویژه در نظام قانونی کشور ما که مبتنی بر موازین شرعی است آثاری وجود دارند که قابلیت مبادله هم دارند. لیکن از نظر قانون ارزشمند تلقی نشده و مورد حمایت قرار نمی گیرند مثلاً بر اساس احکام شرعی ، یک فیلم مستهجن، یک شعر توهین آمیز، مجسمۀ عریان صوت غنایی یک زن و نظایر آن، اثر قابل حمایت به شمار نمی آید. همچنین ممکن است اخلاق حاکم یا افکار عالی یک جامعه یا حکم قانونگذار، اثری را با ارزش ندانسته و آن را مستحق حمایت به شمار نیاورد.

ث) اعلان مشخصات : مادۀ 4 قانون ترجمه و تکثیر کتب و نشریات و آثار صوتی، حالت خاصی را که منحصر به صفحات یا نوارهای موسیقی و صوتی است به این شرح مورد اشاره قرار داده است. صفحات یا نوارهای موسیقی و صوتی در صورتی حمایت می شود که در روی هر نسخه یا جلد آن علامت بین المللی پ لاتین در داخل دایره و تاریخ انتشار و نام و نشانی تولدی کننده و نمایندۀ انحصاری و علامت تجارتی ذکر شده باشد[3]

مبحث دوم: ثبت اثر

ثبت اثر در ایران از شرایط شناسایی اثر و برخورداری آن از حمایت قانونی به شمار نمی آید و موجد حق مولف تلقی نمی شود. ماده 21 قانون حمایت حقوق مولفان و مصنفان و هنرمندان اشعار می دارد: پدید آورندگان می توانند اثر و نام و عنوان و نشانۀ ویژه اثر خود را در مراکزی که وزارت فرهنگ و هنر ( هم اکنون وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی) باتعیین نوع آثار آگهی می نماید به ثبت برسانند. آیین نامه چگونگی و ترتیب انجام یافتن تشریفات ثبت و همچنین مرجع پذیرفتن درخواست ثبت به تصویب هیات وزیران خواهد رسید. ثبت اثر در پاره ای ازکشورها الزامی و در برخی دیگر اختیاری است کلمۀ می تواند در ماده 21 فوق نماینگر اختیاری بودن ثبت یک اثر ادبی و هنری در ایران است. لیکن به جهاتی که بیشتر به سود پدید آورنده است، ثبت اثر ضروری می نماید از جمله اینکه عمل ثبت، امارۀ شناسايي مالک اثر است و در هنگامی که حقوق مادی و معنوی او در معرض تجاوز قرار می گیرد و مقام اثبات ادعای او در دادگاه مفید بوده و به اصطلاح اثر شکلی دارد. دوم آن که در مواردی ثبت و تودیع اثر می تواند مبنای انتشار اثر و مدت حمایت قانونی به حساب آمده و در استیفای حقوق مادی او مؤثر باشد. البته از این رهگذر، قدرت عمومی نیز نظارتهای خود را اعمال نموده و بعضاً با برقراری عوارض خاص، درآمدهایی نیز کسب می‌نماید آیین‌نامۀ اجرایی قانون حمایت حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان مشتمل بر 7 ماده در تاریخ 4 دی ماه 1350 به تصویب هیأت وزیران رسید که تماماً ناظر بر تشریفات ثبت اثر می‌باشد. شایان ذکر است که ثبت در نظام حقوقی ایران به طریقۀ اعلامی است به این معنی که مرجع ثبت نسبت به اظهارات متقاضی ثبت و صحت و سقم پدیدآورندگی اثر تحقیق نمی‌نماید[4].

گفتار چهارم: گونههای آثار و پدیدآورندگان

مبحث نخست: گونههای آثار هنری و ادبی که مورد حمایت قانون قرار میگیرد.

قانون حمایت حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان، با توجه به گستردگی و تنوع آفرینه‌های فکری، به درستی واژۀ «پدید آورنده» را در مادۀ 1 بکار برده که در بردارندۀ مفهوم همۀ کلمات مؤلف، مصنف، هنرمند و حتی آفرینشگران موضوع مالکیتهای صنعتی می‌باشد.

مادۀ 1 از نظر این قانون به مؤلف و مصنف و هنرمند «پدید آورنده» و به آنچه از راه دانش یا هنر و یا ابتکاری آنان پدید می‌آید بدون در نظر گرفتن سلیقه یا روشی که در بیان و یا ظهور و یا ایجاد آن به کار رفته، «اثر» اطلاق می‌شود. آنچه موردنظر مادۀ 1 می‌باشد هر گونه اثر ادبی و هنری اصیل است. لازم است ابتدا به ماده 2 قانون پیشگفته که انواع اثرهای علمی، ادبی و هنری را بر شمرده است اشاره نماییم.

ماده 2 اثرهای مورد حمایت این قانون بدین شرح است:

1-کتاب و رساله و جزوه و نمایشنامه و هر نوشتۀ دیگر علمی و فنی و ادبی و هنری.

2-شعر و ترانه و سرود و تصنیف که به هر ترتیب و روش نوشته یا ضبط یا نشر شده باشد.

3-اثر سمعی و بصری به منظور اجرا در صحنه‌های نمایش یا پردۀ سینما یا پخش از رادیو  و تلویزیون که به هر ترتیب و روش نوشته يا ضبط یا نشر شده باشد.

4-اثر موسیقی که به هر ترتیب و روش نوشته یا ضبط یا نشر شده باشد.

5-نقاشی و تصویر و طرح و نقش و نقشۀ جغرافیایی ابتکاری و نوشته‌ها و خطهای تزیینی و هر گونه اثر تزیینی و اثر تجسمی که به هر طریق و روش به صورت ساده یا ترکیبی به وجود آمده باشد.

6-هر گونه پیکره (مجسمه)

7-اثر معماری از قبیل طرح و نقشۀ ساختمان

8-اثر عکاسی که با روش ابتکاری و ابداع پدید آمده باشد.

9-اثر ابتکاری مربوط به هنرهای دستی یا صنعتی و نقشۀ قالی و گلیم

10- اثر ابتکاری که بر پایۀ فرهنگ عامه (فولکلور) یا میراث فرهنگی و هنر ملی پدید آمده باشد.

11- اثر فنی که جنبۀ ابداع و ابتکار داشته باشد.

12- هر گونه اثر مبتکرانۀ دیگر که از ترکیب چند اثر از اثرهای نامبرده در این فصل پدید آمده باشد[5].

قابل ذکر است که نرم افزارهای رایانه ای با تصویب قانون حمایت از پدید آورندگان نرم افزار های رایانه ای در سال 1379 به عنوان اثر قابل حمایت شناخته شده و همچنین به موجب اصلاح آئین نامه اجرایی ماده 21 قانون حمایت حقوق مولفان و مصنفان و هنرمندان مصوب سال 1350 (اصلاحی 14/12/1379) و نیز قسمتی از ماده 160 قانون پنج ساله برنامه توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی مصوب 17/1/1379 گزارش های پژوهشی و پایان نامه‌ها به عنوان « اثر» مشمول مفاد قانون سال 1348 قرار گرفت[6]

مبحث دوم: خلاءهای قانونی

1- اثار شفاهي

آثار شفاهی از قبیل کنفرانسها، خطابه ها، نطقها و دفاعيات وكلا و ... در قوانین حق مولف برخی از کشورها از جمله فرانسه صریحاً مورد حمایت قرار گرفته است. طرح نمونه قانون حق مولف که بوسیله WIPO یا سازمان جهانی مالکیت معنوی در سال 1974 به کشورهای در حال توسعه پیشنهاد شده نیز این آثار و نظایر آن را در بند 2 از فصل یکم به عنوان آثار مورد حمایت برشمرده است. قانون ایران از این گونه آثار ذکر ننموده اما شاید بتوان با تکیه بر مدلول ماده 1 قانون حمایت حقوق مولفان و مصنفان و هنرمندان که به هر آفرينه صرف نظر از روش بیان یا ظهور و یا ایجاد آن اثر طلاق می کند این آثار را نیز مشمول حمایت تلقی کرد. بدیهی است   درج بخشی از موارد یاد شده در مطبوعات با انگیزه اطلاع‌رسانی عمومی خالی از اشکال است. لیکن پیاده نمودن کامل متن سخنان و انتشار بدون اجازۀ آن به صورت کتاب یا جزوه یا تهیۀ نوار صوتی از آن با هدف انتفاع، با حقوق مادی و معنوی گویندۀ آن سخنان مغایر به نظر می‌رسد. چرا که اگر بر این کار سودی مترتب باشد چه کسی از شخص پدید آورنده، مستحق‌تر است؟ از سوی دیگر از آن جا که اثر، جلوه‌ای از شخصیت علمی و معنوی گوینده است، او ترجیح می‌دهد هنگامی که قرار است اثر به صورت مکتوب انتشار یابد، خود تنظیم و ویرایش آن را به عهده گرفته و هر گونه حذف و اضافۀ لازم را به عمل آورد.

2- آثار غیر قابل حمایت

منظور از آثار غیر قابل حمایت، مطالبی است که انتشار آن آزاد بوده و نیاز به اجازه از مرجعی ندارد. این مواد عبارتند از: قوانین اساسی و عادی، آئین نامه ها، تصویب نامه ها، بخشنامه ها، مذاکره ها و مباحثه های مقامهای رسمی و قضایی و قانونگذاری آرای محاکم، گزارش های ادارات دولتی و بنگاههای اخبار، اطلاعات و مقالات خبری روزنامه ها و رادیو تلویزیونها در قوانین و رویه قضایی هر سه نوع کشورهای حقوق نوشته، کامن لا وسوسیالیتی، این آثار از هیچ گونه حمایتی برخوردار نمی باشند. طرح نمونۀ قانون حق مولف پیشنهاد شده از سوی سازمان جهانی مالکیت معنوی، یکی از سازمانهای تخصصی سازمان ملل متحد، نیز در فصل 3 به عدم حمایت قانونی از این آثار تصریح نموده است.[7]

مبحث سوم:

مدت حمایت

منظور از مدت حمایت، مدت زمانی است که اثر در قلمرو مالکیت خصوصی قرار دارد و حقوق مادی بر شمرده شده در انحصار پدید آورنده اثر یا انتقال گیرندگان و پس از مرگ نیز در اختیار وراث یا موصی له می باشد و در صورت نقض این حقوق، دارندگان حق می‌توانند دعوای شخصی در خصوص مطالبه حقوق تضییع شده شان اقامه نمایند. با انقضاء مدت حمایت، اثر هنری و ادبی در قلمرو عموم قرار می گیرد و حقوق فردی به نفع حقوق جامعه ساقط می شود و از این پس هر کسی می تواند بدون نیاز به کسب مجوز از آن استفاده نماید بر اساس كنوانسيون برن ، مدت حمايت از اثر طول حيات پديد آورنده بعلاوه پنجاه سال پس از فوت وي مي باشد. بر اساس موافقت نامه جنبه های تجاری حقوق مالکیت معنوی، هر گاه مدت حمایت از اثری، غیر از اثر عکاسی یا اثر هنری کاربردی بر مبنای غیر از عمر شخص حقیقی محاسبه شود چنین  مدتی حداقل 50 سال پس از پایان سال انتشار مجاز اثر یا در صورت عدم چنین انتشار مجازی ظرف 50 سال پس از خلق اثر، 50 سال پس از پایان سال ایجاد اثر خواهد بود. بر اساس قانون حمایت حقوق مولفان و مصنفان و هنرمندان مدت استفاده از حقوق مادی پدید آورنده موضوع این قانون که به موجب و وصایت یا وراثت منتقل می‌شود از تاریخ مرگ پدید آورنده سی سال است و اگر وارثی وجود نداشته باشد یا بر اثر وصایت به کسی منتقل نشده باشد برای همان مدت به منظور استفاده عمومی در اختیار وزارت فرهنگ و هنر (وزارت فرهنگ و ارشاد) قرار خواهد گرفت.[8]

گفتار پنجم: بررسی جرایم در ایران

مبحث اول: جرم نشر یا پخش یا عرضۀ اثر دیگری

عناصر تشکیل دهندۀ جرم: ماده 23 قانون حمایت حقوق مؤلفان «هر کس تمام یا قسمتی از اثر دیگری را که مورد حمایت این قانون است به نام خود یا به نام پدید آورنده بدون اجازه او یا عالماً عامداً به نام شخص دیگری غیر از خود پدید آورنده، نشر یا پخش یا عرضه کند به حبس تأدیبی از شش ماه تا سه سال محکوم خواهد شد. هر جرمی الزاماً دارای یک عنصر  مادیست. از این الزام می‌توان نتیجه گرفت که تحقق جرم موکول به بروز عوارض بیرونی اراده ارتکاب جرم است در اینجا عنصر مادی عبارتست از:

الف) عمل مرتکب: عمل مرتکب در اینجا نشر، پخش و عرضه است. نشر عبارت است از هر عملی که منجر به ساختن یا تهیه نمونه‌های دیگری از اثر اصلی می‌شود و پخش توزیع آن آثار است و عرضه به معنی در دسترس قرار دادن یا نمایش دادن یک اثر شنیداری یا دیداری برای عموم است عمل مرتکب در اینجا فقط با فعل محقق است.

ب) شخصیت مرتکب: با توجه به واژه (هر کس) که در ماده فوق آمده است مرتکب در اینجا هر شخص حقیقی یا حقوقی می‌تواند باشد.

ج) موضوع جرم: اثر فرد دیگر است و مقصود از اثر در اینجا همان گونه‌های مورد حمایت قانون است. این جرم مطلق است و مقید به نتیجه نیست یعنی لازم نیست که حتماً منجر به اضرار، پدید آورنده شود. «عنصر معنوی» عبارت از فعل و انفعال ذهنی انسان برای انجام عمل خلاف قانون و یا فعالیت ذهن در راستای عمل خلاف قانون است. در این جرم علم به حکم قانون مفروض است و با توجه به واژۀ عالماً عامداً جرم عمدی است و مرتکب باید علم به موضوع داشته باشد که علم به تعلق اثر به دیگری است و سوء‌نیت عام دارد که عمد در نشر و پخش و عرضه غیرقانونی است.

الف)جرم نشر، پخش و عرضه کتب و نشریات وآثار صوتی:

نشر و پخش کتب و نشریات و آثار صوتی با توجه به قانون  ترجمه و تکثیر کتب و نشریات و اثار صوتی جرم قلمداد شده در ماده 7 قانون ترجمه، اشخاصی را که عالماً عامداً مرتکب تکثیر کتب و نشریات، ترجمه و نسخه برداری یا ضبط یا تکثیر آثار صوتی شده اند را علاوه بر تأدیه خسارت شاکی خصوصی به حبس جنحه ای از 3 ماه تا یکسال محکوم می کند. قابل ذکر است که واردات و صادرات نسخه های غیر مجاز آثار صوتی نیز بر اساس قانون ترجمه و تکثیر  کتب ( مصوب 1352) جرم قلمداد شده است و به موجب این قانون وارد کردن و صادر نمودن نسخه های غیر مجاز حتی بدون قصد انتفاع جرم محسوب می شود

ب) جرم چاپ و پخش و نشر ترجمه دیگری:

ماده 24 قانون حمایت حقوق مولفان هر کس بدون اجازه ترجمه دیگری را به نام خود یا دیگری چاپ و پخش و نشر کند به حبس تادیبی از سه ماه تا یکسال محکوم می شود عمل مرتکب در اینجا چاپ و پخش و نشر است و این موارد حصری است و تنها بافعل محقق است. موضوع جرم، ترجمه متعلق به دیگری است که  آن را بدون رضایت پدید آورنده آن، چاپ ... می کند در اینجا هر کس اعم از شخص حقیقی یا حقوقی اگر ترجمه دیگر را بدون رضایت وی چاپ یا نشر یا پخش کند مشمول این ماده است

 

ج) جرم نشر، پخش و عرضه آثار سمعی- بصری:

نشر، پخش و عرضه آثار سمعی و بصری (رادیوی، تلویزیونی، سینمایی) علاوه براینکه نیاز به کسب اجازه از سوی پدید آورنده اثر دارد برای نشر، پخش و عرضه اثر نیاز به اخذ مجوز از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی را نیز دارد و گرفتن این مجوز برای پدید آورنده اصلی اثر لازم می باشد و متخلفین از این امر به جریمه نقدی از یک میلیون تا ده میلیون ریال محکوم می شود.[9]

مبحث دوم: جرم بکار بردن نام و عنوان ونشان ویژه ای که معرف اثر است

عناصر تشکیل دهنده جرم: ماده 17 قانون حمایت حقوق مولفان: « نام و عنوان و نشان ویژه‌ای که معرف اثر است از حمایت این قانون برخوردار خواهد بود و هیچ کس نمی‌تواند آنها را برای اثر دیگری از همان نوع یا مانند آن به ترتیبی که القای شبهه کند به کار برد» عمل مرتکب استعمال  نام، عنوان و نشان ویژه ای است که معرف اثر است و بافعل محقق است و مصادیق آن حصری است و مقید به نتیجه است یعنی عنصر مادی این جرم وقتی محقق است که مرتکب از نام و عنوان ونشان اثر دیگری استفاده کند با این عمل موجب فریب دیگران شود. بنابراین تا فریب واقع نشود این جرم محقق نیست و اگر مرتکب از وسایل متقلبانه ( نام و عنوان اثر دیگری) استفاده  کند و فریب واقع نشود مشمول این ماده قرار نخواهد گرفت. علم به حکم مفروض است و جهل به قانون رافع مسئولیت مرتکب نمی باشد وباید علم به موضوع داشته باشد یعنی علم به تعلق نام و عنوان و نشان به اثر دیگری داشته باشد و علم به متقلبانه بودن وسیله جرم داشته باشد و سوء نیت عام یعنی قصد توسل به وسایل متقلبانه ( استعمال نام، نشان و عنوان اثر دیگری) را داشته باشد جرم نیاز به سوء نیت خاص دارد که آن قصد فریب و بردن مال غیر است .

بررسی صور خاص . در ماده 33 قانون مطبوعات (اصلاحی 1379 مقرر شده « هر گاه در انتشار نشریه، نام یاعلامت نشریه دیگری ولو با تغییرات جزیی تقلید شود به طوری که برای خواننده امکان اشتباه باشد از انتشار آن جلوگیری و مرتکب به حبس تعزیری شصت و یک روز تا سه ماه و جزای نقدی از یک میلیون ریال تا ده میلیون ریال محکوم می شود. تعقیب جرم و مجازات منوط به شکایت شاکی خصوصی است.[10]

مبحث سوم: جرم اقتباسی غیر قانونی

عناصر تشکیل دهنده جرم: ماده 18 قانون حمایت حقوق مؤلفان « انتقال گیرنده و ناشر و کسانی که طبق این قانون اجازه استفاده یا استناد یا اقتباس از اثری را به منظور انتفاع دارند باید نام پدید آورنده را با عنوان و نشانه ویژه معرف اثر همراه اثر یا روي نسخه اصلی یا نسخه های چاپی یا تکثیر شده به روش معمول و متداول اعلام و درج نمایند مگر اینکه پدید آورنده به ترتیب دیگری موافقت کرده باشد» عمل مرتکب در اینجا عدم اعلام درج نام پدید آورنده و انتشار آن به هنگام اقتباس از اثری است که به موجب قانون اجازه اقتباس یا استفاده یا استناد از آن را دارد و بنابراین عمل مرتکب با فعل محقق است. شخصیت مرتکب در اینجا ملاک است که مطابق ماده فوق انتقال گیرنده، ناشر و کسانی است که طبق این قانون اجازه اقتباس از اثر را دارند و موارد حصری نیست و تمثیلی است بنابراین هر کسی که به موجب قانون اجازه اقتباس را داشته باشد ولی تشریفات قانونی آن را انجام ندهد مرتکب این جرم شناخته می شود. علم به قانون مفروض است یعنی علم متهم  در مورد اینکه می دانسته عمل ارتکابی جرم است یا خیر مانند اکثریت جرایم تاثیری ندارد، کافی است که مرتکب علم به موضوع داشته باشد یعنی بداند که از اثر متعلق به دیگری اقتباس نموده است.[11]

مبحث چهارم: جرم تغییر یا تحریف آثار ادبی هنری

عناصر تشکیل دهنده جرم: ماده 19 قانون حمایت حقوق مولفان « هر گونه تغییر یا تحریف در اثرهای مورد حمایت این قانون و نشر آن بدون اجازه پدید آورنده ممنوع است» عمل مرتکب در اینجا تغییر یا تحریف آثار ادبی- هنری است که مورد حمایت این قانون قرار گرفته اند: تحریف « هر گونه تغییر و تبدیلی در متن و محتوا و شکل پدیده و به معنای تغییر هویت عقیدتی  و شخصیت علمی ادبی پدید آورنده است و چنین تحریف و تبدیلی تدلیس است و هر گونه تدلیسی در اسلام ناروا و حرام است و همانگونه که سانسور حقایق اثر، کتمان علم است و حرام می باشد» این جرم با فعل و هم با ترک فعل محقق است مثلا اگر یک آپاراتچی پرده ای از فیلمی را نمایش ندهد با ترک فعل مرتکب تحریف شده است. مرتکب این جرم هر کسی می‌تواند باشد به جز خود پدید آورنده اثر، چون او حق دارد با توجه به گذشت زمان تغییراتی در اثر دهد و مطالبی بر آن بیفزاید یا از آن حذف کند چون حقوق معنوی اثر متعلق به او می باشد و شخص دیگر تنها با اجازۀ پدید آورنده می تواند تغییراتی دراثر بدهد. جهل بر قانون رافع مسئولیت نیست و مرتکب جتی اگر علم نداشته باشد که تحریف اثر دیگری جرم است مجازات خواهد شد و مرتکب بایدعلم به موضوع داشته باشد و بداند که اثر ادبی و هنری متعلق به دیگری و مورد حمایت این قانون می باشد و سوء نیت عام یعنی قصد تحریف و تغییر داشته باشد یعنی تعلق اثر به دیگری را بداند و خواهان تحریف آن باشد اما این جرم سوء نیت خاص نمی‌خواهد[12]

مبحث پنجم: سایر جرایم

جرایم مربوط به حقوق پدید آورندگان نرم افزارهای رایانه ای تا پیش از تصویب قانون خاص در ارتباط با برنامه های کامپیوتری مشمول قانون حقوق مولفان (مصوب 1348) بودند. هر چند که در پاره ای از موارد بند 11 ماده 2 قانون حقوق مولفان به گونه ای تفسیر می شد که نرم افزارهای کامپیوتری را مورد حمایت قانونی نمی دانست اما دادگاهها در برخی از موارد قانون فوق را ملاک عمل قرار می دادند و جرایم ذکر شده در آن را مستند رأی خود در دعاوی مربوط به نرم افزارها قرار می دادند. با تصویب قانون حمایت از حقوق پدید آورندگان نرم افزارهای رایانه ای در سال 1379، جرایم ناشی از نقض حقوق نرم افزارها در شمول این قانون قرار گرفت و بر اساس ماده 13 آن، « هر کس حقوق مورد حمایت این قانون را نقض نماید علاوه بر جبران خسارت به حبس از نود و یک روز تا شش ماه و جزای نقدی از ده میلیون تا پنجاه میلیون ریال محکوم می گردد.» موارد نقض حقوق مورد حمایت این قانون، ممکن است به شکل استفاده غیر مجاز، کپی برداری غیر مجاز، تکثیر یا توزیع و یا هر عملی باشد که منجر به تعرض به حقوق مادی و معنوی پدید آورندگان این آثار می گردد. این قانون تنها از جرم به کار بردن نام، عنوان و نشان ویژه ای که معرف نرم افزار است به صورت مستقل و جداگانه نام برده است.

جرم ارتکابی توسط چاپخانه ها:نیز از موارد نقض حقوق هنرمندان و ادیبان می باشد که ماده 20 قانون حمایت حقوق مولفان به تعریف آن پرداخته است: « چاپخانه ها و بنگاه های ضبط صوت و کارگاه ها و اشخاصی که به چاپ یا نشر یا پخش یا ضبط و یا تکثیر اثرهای مورد حمایت این قانون می پردازند باید شماره دفعات چاپ و تعداد نسخه کتاب یا ضبط یا تکثیر یا پخش یا انتشار و شماره مسلسل روی صفحه موسیقی و صدا را بر تمام نسخه هایی که پخش می شود با ذکر تاریخ و نام چاپخانه یا بنگاه و کارگاه مربوط بر حسب مورد درج نمایند» مرتکب در اینجا چاپخانه ها و کارگاه ها.... هستند و تمثیلی در نوع و حصری در وصف است یعنی هر شخص حقیقی و حقوقي که به چاپ یا نشر یا پخش آثار ادبی- هنری می پردازد و عمل ارتکابی وی عدم درج شماره دفعات چاپ و تعداد نسخه کتاب یا ضبط یا تکثیر یا پخش یا انتشار و شمارۀ مسلسل روی صفحۀ موسیقی و صدا است مشمول این ماده می‌باشد و عمل ارتکایی با ترک فعل محقق می‌گردد و  این جرم مطلق است و مانند سایر جرایمی که توضیح داده شد جرم عمدی است و مرتکب باید بداند که اثر مورد حمایت قانون است و عمد در عدم درج مشخصات فوق داشته باشد و نیازی به سوء نیت خاص ندارد[13]

 

گفتار ششم - مجازاتها

بررسی ضمانت اجراهای کیفری

جرایم ناشی از نقض مالکیت ادبی هنری همانند سایر جرایم از نظر ماهیت و اهمیت یکسان نمی‌باشند به همین دلیل می‌بایست هر یک از این جرایم را با توجه به ویژگیهای آن سنجید و برای آن مجازات تعیین نمود زیرا در صورتی که اصل تناسب جرم و مجازات رعایت شود موجب اصلاح مجرم، پیشگیری از جرم و اجرای عدالت می‌شود. بنابراین برای تعیین مجازات‌ها باید عواملی را در نظر گرفت. گستردگی عمل مجرم در نقض آثار مورد حمایت قانون، صدمه وارده به بزه دیده از نظر مالی و حیثیت و اعتبار وی، سازمان یافتگی جرم و تعداد مرتکب و سابقه کیفری وی در نظر گرفته شود (چون اغلب مجرمان این جرایم سابقه ارتکاب جرایم متقلبانه را دارند) اما در ایران بسیاری از نقض‌کنندگان حقوق پدیدآورندگان مجرمان حرفه‌ای نیستند و معمولاً ناآگاهی از قوانین و بسترهای اجتماعی و حرفه‌ای آنان را به ارتکاب این جرایم سوق می‌دهد. به همین دلیل مجازات‌ها از شدت کمتری در ایران برخوردار است (برای مطالعه چگونگی تعیین مجازات‌ها در ایران به جدول 1 مراجعه شود)[14].

 

 

 

 

 

 جدول شماره 1 - مجازاتها در ایران

عنوان جرم

ماده

قانونی

نام قانون

مرجع

صالح

مجازات

توضیحات

نشر، پخش یا عرضه اثر دیگری

23

حمایت حقوق مؤلفان مصنفان و هنرمندان

دادگاههای

 عمومی

حبس از 6 ماه تا 1 سال

قابل تخفیف. قابل تعلیق قابل گذشت . مشمول مروز زمان

چاپ، پخش و نشر ترجمه دیگری

24

.

.

حبس از 3 ماه تا 1 سال

.

نشر، پخش و عرضه کتب، نشریات و آثار صوتی

2-1

7-3

ترجمه و تکثیر کتب و نشریات و آثار صوتی

.

.

.

سرقت ادبی

تبصره 1

ماده

 6 و 698

مطبوعات و مجازات اسلامی

.

حبس از 2 ماه تا 2 سال یا شلاق تا 74 ضربه

قابل تخفیف، غیرقابل گذشت

نشر، پخش و عرضه آثار سمعی و بصری بدون مجوز

2

نحوۀ مجازات اشخاصی که در امور سمعی و بصری فعالیتهای غیرمجاز مینمایند

دادگاه

 انقلاب

جزای نقدی 1 میلیون تا 10 میلیون ریال

قابل تخفیف، غیرقابل گذشت مشمول مروز زمان. قابل تعلیق

به کار بردن نام و عنوان و نشان ویژهای که معرف اثر است.

17 و 25

حمایت حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان

دادگاههای

 عمومی

حبس از 3 ماه تا 1 سال

قابل تخفیف قابل گذشت قابل تعلیق. مشمول مرور زمان

به کار بردن نام و عنوان و نشان ویژهای که معرف نشریات است

33

مطبوعات

 

حبس از 61 روز تا 3 ماه و جزای نقدی از 1 میلیون تا 10 میلیون ریال

تعقیب با شکایت شاکی خصوصی آغاز میشود، قابل تخفیف

اقتباس غیرقانونی

18 و 25

حمایت حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان

 

حبس از 3 ماه تا 1 سال

قابل تخفیف قابل گذشت قابل تعلیق مشمول مرور زمان

تغییر و تحریف آثار ادبی هنری

19 و 25

 

 

 

 

جرم ارتکابی توسط چاپخانهها

20 و 25

 

 

 

 

نقض حقوق پدیدآورندگان نرمافزارها

13

حمایت از حقوق پدیدآورندگان نرمافزارهای رایانهای

0

حبس از 91 روز تا 6 ماه و جزای نقدی از 10 میلیون تا 50 میلیون ریال

 

 

 

نتیجهگیری

با بررسی پیشینه تاریخی مالکیت ادبی هنری و گستردگی و اهمیت امروزه آن می‌توان به پیشرفت و حساسیت آن در عصر حاضر پی برد. به همین دلیل لازم است که با وضع قوانین، حمایت از آثار ادبی هنری و ضمانت اجراهای ناشی از آن معین شود و مورد حمایت قانونگذار قرار گیرد تا شاید بدین وسیله از تعرضات به حقوق مادی و معنوی پدیدآورندگان آثار کاسته شود در ایران اغلب پدیدآورندگان از وجود مقرراتی که در جهت حمایت از حقوق آنهاست، ناآگاه هستند و یا به دلیل اطلاعات نادرست یا به دلیل حفظ حیثیت حرفه‌ای خود و طولانی بودن جریان دادرسی اقدام به شکایت نمی‌کنند به همین دلیل برای جلوگیری از نقض بی‌رویه حقوق هنرمندان و ادیبان باید پدیدآورندگان را با قوانین مالکیت ادبی هنری آشنا ساخت و با وضع قوانین مناسب و روشن، ضمانت اجراهای کیفری قطعی و حتمی برای تعرض به حقوق پدیدآورندگان در نظر گرفت در نتیجه پیوستن ایران به کنوانسیون‌های حمایت از آثار ادبی هنری بهترین راه حل خواهد بود. چون با رعایت مقررات این کنوانسیون‌ها بسیاری از کاستی‌های قوانین ایران در این زمینه رفع خواهد شد و نه تنها ایران به حقوق آثار خارجی احترام خواهد گذاشت بلکه حقوق آثار ادیبان و هنرمندان ایرانی نیز در سایر کشورها حفظ خواهد شد و با بهره‌برداری قانونی از حاصل فکر و اندیشه ادیبان و هنرمندان ایرانی در خارج ایران حتی ممکن است نام آنان را در جهان بلند آوازه سازد در نتیجه اصلاح قانون موجود و عضویت در قراردادهای بین‌المللی برای حمایت جامع و مانع از آثار ادبی هنری با توجه به فرهنگ و تمدن کهن ایرانی لازم و ضروری به نظر می‌رسد.

 

 

 

 

فهرست منابع

امانی . تقی . قوانین و مقررات حقوق مالکیت فکری . انتشارات بهنامی . 1383

آیتی. حمید. حقوق آفرینشهای فکری . نشر حقوقدان. پاییز 1375

میرحسینی.سید حسن. مقدمه‌ای بر حقوق مالکیت معنوی . نشر میزان . زمستان 1385

الستی . ساناز . حقوق کیفری مالکیت ادبی و هنری. نشر میزان. بهار 1383

حبيب . سعيد /شفيعي شكيب . مرتضي .سخنراني ها و مقالات همايش ملي بررسي حقوق مالكيت ادبي و هنري . خانه كتاب . خرداد 83

 

 

 

 

 



[1]  تقی امانی . قوانین و مقررات حقوق مالکیت فکری . ص 25-24

[2] تقی امانی. قوانین و مقررات حقوق مالکیت فکری. ص 37-34-33

[3]  حمید آیتی . حقوق آفرینشهای فکری.ص 82-77

[4] حمید آیتی . همان . ص 83

[5] حمید آیتی. حقوق آفرینشهای فکری. ص 91-90

[6] تقی امانی . قوانین و مقررات حقوق مالکیت فکری. ص 53

[7] حمید آیتی. همان . ص 106

[8] دکتر سید حسین میر حسینی . مقدمه ای بر حقوق مالکیت معنوی . ص 251

[9] ساناز الستی. حقوق کیفری مالکیت ادبی و هنری . ص 70-67-66

[10] ساناز الستی. همان . ص 73-71

[11] ساناز الستی. همان . ص 74

[12] ساناز الستی. همان . ص 77

[13] ساناز الستی. حقوق کیفری مالکیت ادبی و هنری. ص 86-84

[14] ساناز الستی.همان. ص 133-130

بخش دانلود

دانلود  فایل ورد تحقیق

لینک دانلود: 
جرم های هنری

فرمت فایل :  doc / فایل ورد

توجه : تمام حقوق مطالب برای هایپرتمپ محفوظ می باشد.

مطالب مرتبط با پست جاری

نظرات ارسال شده

    نام
    ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
    وبسایت
    :) :( ;) :D ;)) :X :? :P :* =(( :O @};- :B /:) :S
    نظر خصوصی
    مشخصات شما ذخیره شود ؟ [حذف مشخصات] [شکلک ها]
    کد امنیتیرفرش کد امنیتی